بین بحث و جدل فرق مشهودی وجود دارد .

بحث درمطلبی , عبارت از تشریح و تعقل فکری آن موضوع می باشد .مقدمتا شما ممکن است موافق نباشید ولی بعداممکن است قبول نموده وفرضا که به عدم توافق خود ادامه دهید ,نسبت به موضوعی که شخص دیگری با شما بحث نموده تفکر نموده و عاقبت یا با او موافق می شوید و یاخیر...

ولی با اصول جدل ومشاجره  برعکس و به هیچ وجه  به منزل نمی رسید . به آنچه که جهت شما بیان می شود گوش می دهید ولی به نکاتی که ذکر شده متوجه نیستید . زیرا همیشه به فکر خود بوده و موقعی که نوبت به شما می رسد بر او حمله می کنید و علاوه بر این یک نکته دیگری هم در نظریات شما موجود است که چنانچه طرف شما با افکارتان موافق نباشد عقیده خود را در باره او تغییر داده و بدون فکر یک قسم بی میلی نسبت به او حاصل می کنید که به تدریج بزرگ و بزرگتر می شود و در بحث طرفین یک قضیه تحت نظر واقع می شود  . در جدل فقط شما طرف خود را نگهداری می کنید . مباحثه یک عمل آرام و موقری بوده و جدل طوفانی و نا آرام می باشد .

در مباحثه همیشه به نکات و دقایق صحبت طرف خود احترام می گذارید . شما احساس می کنید که این شخص دارای افکار عالی و معرفت , و دانش او  ممکن است به بعضی قضایا اختصاص داشته باشد و همچنین  عقاید و افکار او خوب است  و به همین جهت مایل به فهم و تقدیس افکار او می شوید .

ولی در جدل شما به این عقیده هستید که طرف شما یک انسان درون خالی و احساساتی است که به خاطر منافع خود حاضر است آبروی یک کشور را بریزد و دیگران را قربانی افکار خود نماید و به هیچ وجه ممکن نیست انسان صاحب فکر و فرهیخته را تحت تاثیر خیالات و توهمات  خود قرار دهد . در اینجا شما سریعا واکنش نشان داده  وسعی میکنید نظرات طرفتان را رد کرده و افکار خود را پیاده کنید . شروع کننده مجادله مانند حیوان درنده ایست که ناگهان به شما حمله میکند و به احتمال زیاد در ابتدا تا حدود زیادی تحت تاثیر شرایط به وجود آمده قرار خواهید گرفت .

مشاجره و مجادله با حالت عصیان و عصبانیت  و تعصب به هیچ وجه موجب بهبودی اوضاع نخواهد شد . بلکه غالبا موجب نفرت  شده و موجبات عناد بوجود آمده و یکی را بر علیه دیگری تحریک میکند . ولی به عکس مباحثه  آرام و مفید , موجب ترقی و خوبی جامعه می شود . در حقیقت انعکاس فلسفه آرام و طبیعی است که هر کاری را انجام میدهد و نه غضب و شهوتی که تعلق به عالم حیوانی و بربریت دارد . بین  مباحثه و مجادله , تمایز موجود است .

همیشه در نوع انتخاب محاوره خود تامل کنید . اگر دیدید که حالت مشاجره به خود گرفته اید زمینه محاوره را تغییر دهید , زیرا موقعی می توانید استفاده حاصل کنید که عقیده  و فکر تازه به طور طبیعی و بدون فشار وارد مغز شما بشود و نه وقتی که چنین فکری با چکش به مغز شما فرو کوفته شود و همچنین موقعی که مغز شما برای پذیرفتن احساسات مطلوب حاضر است و نه وقتی که درب های آنرا از دخول عقاید جدید می بندید ...

مباحثه و مجادله . انتخاب هر یک به عهده شماست . کوشش کنید که انتخاب شما صحیح و به جا باشد .

حاج نوید صلواتی